اخبار و مطالب اخبار و مطالب

مصاحبه




سركار خانم فاطمه اخوان تفتي مسئول تضمين كيفيت اين اداره كل و فارغ التحصيل كارشناسي ارشد ميكروب شناسي دانشگاه علوم پزشكي شهيد صدوقي يزد موفق به ثبت ژن PA3721با 4 الگوي جهشي جديد در پايگاه NCBI شد.ضمن تبريك اين موفقيت به ايشان روابط عمومي اداره كل انتقال خون يزد بر آن شد تا گفتگويي با ايشان ترتيب دهد كه در ذيل مي خوانيم:

·   خودتان را معرفي كنيد؟ فاطمه اخوان تفتي كارشناس ارشد ميكروب شناسي و مسئول تضمين كيفيت ادراه كل انتقال خون يزد. متاهل هستم همسرم در رشته  مهندسي عمران تحصيل كردند و مغازه دار هستند، سال 79 با ايشان ازدواج كردم دو فرزند دختر دارم 1 و 10 ساله.

·   از چه سالي و در چه پستهايي در انتقال خون يزد مشغول به فعاليت شديد؟ از سال 86  براي گذراندن طرح دوره كارشناسي تا 88 در آزمايشگاه تشخيص طبي پايگاه انتقال خون يزد مشغول به خدمت بودم و در تير ماه سال 91 به استخدام اين اداره كل در آمدم تا مهر سال 93 به عنوان كارشناس فرآورده خدمت كردم، مهر ماه سال 93 به عنوان رئيس گروه تضمين كيفيت منسوب شدم البته از شهريور 92  مدتي جهت آموزش و سپس به صورت آزمايشي در بخش تضمين كيفيت مشغول بودم

·   هدف از ادامه تحصيل شما چه بود و درچه سالي براي ارشد شروع نموديد ؟ در كدام دانشگاه قبول شديد؟در سال 1389 در دانشگاه كردستان پذيرفته شدم ولي پس از يك ترم به دليل بعد مسافت و مشكلات دوري از خانواده و فرزندم كه تازه به مدرسه رفته بود انصراف دادم. در سال 1390 در دانشگاه علوم پزشكي يزد در مقطع كارشناسي ارشد ميكروب شناسي پذيرفته شدم و در سال 1393 فارغ التحصيل شدم .علاقه داشتم ادامه تحصيل بدهم و در مراكز تحقيقاتي مشغول به كار بشوم اما پس از پايان دوره كارشناسي ارشد به علت شاغل شدن در انتقال خون و مشكلات زندگي متاهلي و تولد فرزند دوم فعلا از ادامه تحصيل منصرف شدم.

·   قضيه ثبت ژن در پايگاه NCBI چيست؟ در دوره كارشناسي ارشد به پيشنهاد اساتيد راهنمايم براي پايان نامه شروع به تحقيق نمودم در جريان بررسي خلاصه مقالات به موضوع بررسي فراوراني جهش در ژن nalCدر يكي از مطالعات برخوردم و به دليل اينكه مطالعات بسيار كم و محدودي در ايران درباره اين موضوع انجام شده بود تصميم بر اين شد مطالعات پايان نامه خود را درباره اين موضوع و در بين بيماران سوختگي مبتلا به عفونت سودوموناس ائروژينوزا آغاز كنم. پس از اتمام كار هاي اجرايي و تحقيقاتي  پايان نامه نمونه هاي جداسازي شده جهت تعيين توالي ارسال شد. بررسي هاي بيوانفورماتيكي متعدد روي سكانس ها نوكلئوتيدي و پروتئيني حاصل به انجام داديم و در در نهايت 5 الگوي جهشي در ژن هاي مورد بررسي مشاهده كرديم در مقايسه نتايج به دست آمده با نتايج مطالعات مشابه متوجه شديم كه 4 الگوي جهشي به دست آمده در اين مطالعه با ساير مطالعات متفاوت است و به راهنمايي اساتيد راهنمايم اقدام به ثبت يكي از ژن هاي داراي اين الگوي جهشي در داده پايگاه NCBI نمودم. البته 24 ژن با اين الگوي جهشي جديد در طي مطالعاتمان بدست آورديم كه هنوز اقدام به ثبت بقيه ژن ها ننموده ام.

·   اين پايگاه براي كشور خاصي است؟

پایگــاه  GenBankدر ايالات متحده آمريكا توسط مركز ملي اطلاعات  بيوتکنولــوژی NCBIسرپرستي مي شود.پایگــاه EMBLدر اروپا توســط آزمایــشگاه زيست شناسي ملكولي (EBI) وداده پايگاه DDBJ توسط ژاپن در آسيا ايجاد شده است. در حال حاضر اين سه پايگاه بر اساس يك معاهده همكاري به صورت روزانه داده هاي خود را مبادله مي كنند اين بدين معنا است كه داده هاي ثبت شده در هر كدام از اين سه داده پايگاه ژني به صورت خودكار پس از 24 ساعت در دو پايگاه ديگر نيز ثبت خواهد شد.

·  منابع و مطالب آن پايگاه را چه كساني تاييد مي نمايند؟  در 1998 بخش جديد به كتابخانه پزشكي ملي آمريكا(NLM  ) كه بخشي از سازمان ملي بهداشت آمريكا (NIH) است، افزوده شد تا روش هاي كامپيوتري جهت هدايت اطلاعات بيومديكال ايجاد شود، اين بخش جديد NCBI نام گرفت. تمامي داده هاي ثبت شده در اين پايگاه توسط اعضاي اين موسسه كه از اساتيد علوم پزشكي،بيوانفرماتيك و ژنتيك هستند بررسي ميشود.

·   اين ژن PA3721 چه نقشي دارد؟ اين ژن يكي از ژن هاي ساختاري باكتري است كه مهار كننده ثانويه پمپ MexAB-OprM  در باكتري پسودوموناس آئروژینوزا است. اين پمپ  يكي از اجزاي باكتري است كه براي زنده ماندن در محيط هاي گوناگون و حفاظت از آن در برابر مواد بيوسيد،رنگ ها و آنتي بيوتيك ها  نقش دارد و همچنين نقش مهمي در ايجاد مقاومت به طيف وسيعي از آنتي بيوتيك ها ايفا مي كند. براي درمان بيماران توسط آنتي بيوتيك هاي رايج لازم است غلظت آنتي بيوتيك در باكتري به حدي برسد كه توانايي تخريب يا مهار آن را داشته باشد اين پمپ به طور فعال آنتي بيوتيك هايي كه به باكتري وارد ميشود را به بيرون از باكتري هدايت ميكند و در نتيجه تاثير دارو خنثي شده و مقاومت ايجاد مي شود. ژن PA3721 به صورت فيزيولژيك پمپ را در باكتري مهار ميكند ولي استفاده بي رويه از آنتي بيوتيك ها با عث ايجاد جهش هاي ساختاري در اين ژن شده و در نتيجه پمپ  MexAB-OprM   به صورت بي رويه فعاليت كرده وبر خلاف بسياري ديگر از روش هاي مقاومت در باكتري ها، سويهاي از باكتري را ايجاد ميكند كه به گروه هاي مختلف دارويي از جمله بتالاكتام ها،سفالوسپورين ها،كرباپنم ها و .. مقاوم هستند.

·   الگويهاي جديد جهشي اين ژن چه كاربردي دارد؟ البته بايد مطالعات گسترده تري در اين زمينه انجام شود و بررسي شود اين جهش ها چه تاثيري در بيان ژن ايجاد ميكنند و در چه قسمتي از پروتئين حاصل از اين ژن قرار دارند. در صورتي كه اين جهش ها در اكتيو سايت پروتئين واقع شده باشند و باعث ايجاد تغييرات اساسي در بيان پروئين شود در ادامه تحقيقات ميتوان درباره تحقيق درزمينه داروهاي جديد با هدف تاثير بر مكانيسم مهاري اين ژن بر پمپ MexAB-OprM  مطالعات جديد را طراحي نمود. اليته مطالعات مشابه در ساير نقاط دنيا در اين زمينه در حال انجام است.

·  آنتي بيوتيك‌هايي كه اين ژنها در آن اثربخش هستند در چه بيماري‌هايي به كار مي‌روند؟ پسودوموناس آئروژينوزا يك پاتوژن فرصت طلب بيمارستاني مي باشد و ميتواند در بيماران بستري دربخش مراقبتهاي ويژه، سوختگي و ساير بخش ها ايجاد عفونتهاي ثانويه ي اكتسابي،عفون هاي تنفسي و اداري  نمايد. همچنين عامل اصلي عفونت در بيماران سیستیک فيبروزیس است. ميزان مرگ و مير افرادمبتلا به عفونت هاي ناشي از اين باكتري با ايمنى سلولى پايين مانند بيماران دچار سوختگى، سرطان و سيستيك فيبروزيس بالا است. جهش در مهار كننده هاي اين پمپ باعث ايجاد مقاومت به بتالاکتام ها، مهار کننده های بتالاکتاماز ها، کینولون ها، ماکرولیدها، تتراسیکلین کلرامفنیکل، نووبیوسین، سولفانامید، تری متوپریم و كارباپنم ها ميگردد.

·   پمپ افلاكس چيست؟ درطی فرایند متابولیسم در باكتري ها  محصولات جانبی ایجاد میشود که لازم است به خارج از باکتری دفع شوند، زیرا خود این مواد میتوانند برای باکتری سمي و كشنده باشند، سیستم های افلاکس در بیرون راندن محصولات جانبی ناشی ار فرایند متابولیسم در باکتری ها نقش دارند. پمپ افلاکس سبب بقا میکروارگانیسم ها در محیط ها ی مختلف میشود. به عنوان مثال اشرشیا کلای در مجاری گوارشی زندگی میکند که مقادیر زیادی صفرا در آن جا وجود دارد و بیرون راندن  نمک های صفراوی از سیتوپلاسم برای حیاط این باکتری ضروری است. در واقع افلاكس يك مكانيسم فيزولژيك براي زنده ماندن باكتري هاست . در حال حاضر به علل مختلف اين مكانيسم يكي از مهمترين دلايل مقاومت انتي بيوتيكي در بيماران بستري در بيمارستان تبديل شده است.

·  كلاً اين يافته در طب باليني چقدر مفيد است؟ در جواب اين سوال بايد ضرب المثل با يك گل بهار نمي شود را گفت. براي اينكه در طب باليني تاثير هر مطالعه به صورت اجرايي و عملي به اثبات برسد راه طولاني بايد طي شود چون در طب باليني ابزار كار انسانها هستند و بررسي مفيد بودن يك يافته در بين انسانها نيازمند تحقيقات گسترده و جامع است و مطالعه انجام شده توسط گروه ما هنوز ادر ابتداي راه است. البته با توجه به اينكه در اين مطالعه به اين يافته رسيديم كه مقاومت ايجاد شده از طريق اين پمپ ميتواند حتي نسبت به دارو يي تاكنون به صورت باليني مورد استفاده قرار نگرفته است هم كارامد باشد اميدواريم كه با بررسي هاي بيشتر بتوان در انتخاب داروهاي جايگزين و موثر به پزشكان براي درمان بيماران ياري رساند.

·    انتظار داشتيد به اين مهم دست يابيد؟ اين الگوي جهشي در جوامع مختلف متفاوت است از ابتدا قابل پيش بيني بود ولي اين كه افراد مورد مطالعه به آنتي بيوتيكي كه هنوز براي درمان آنها استفاده نشده مقاوم باشند و در تقريبا 95% آنها جهش در ژن مورد مطالعه ديده شود چيزي بود كه انتظار آن را نداشتيم.

·   چه كساني در كسب اين موفقيت شمار را ياري نمودند؟ اساتيد محترمم در دانشگاه علوم پزشكي يزد خانم ها دكتر هنگامه زندي و دگتر گيلدا اسلامي كه واقعا فراتر از مسئوليت هاي دانشگاهي و اداري خود به من دراين زمينه ياري رساندند همچنين دكتر محمود وكيلي و ساير مسئولين دانشگاه علوم پزشكي يزد

·    سخن آخر؟ همانطور كه قبلا هم گفتم تمام موفقيت هايم را مديون همراهي همدلي صبر و شكيبايي همسرم و خانواده گراميشان، دختر عزیزم، پدر و مادر فداكارم، خواهر وبرادران بزرگوارم هستم كه در تمام طول مدت تحصيل همراه من بودند و حالا كه فرصتي پيش آمده بدين وسيله از همه اين عزيزان تشكر و قدرداني مي كنم. همچنين از مدير و معاونت فني و مسئول روابط عمومي پايگاه كه فرصت اين مصاحبه و ارئه مطالب را براي من فراهم نمودند كمال تشكر را دارم.